Gói quà sâm kiểu mộc đẹp và bền nhất khi tách làm hai lớp: lớp trong giữ sâm khô ráo (túi hàn kín hoặc túi zip dày, có gói hút ẩm), lớp ngoài tạo vẻ mộc (giấy kraft, hộp tre, túi vải, dây đay). Nhiều người gói lát sâm trực tiếp trong giấy kraft hay lá khô cho đẹp mắt; chỉ sau vài ngày ẩm, lát sâm hút hơi nước qua giấy và mềm đi. Lớp ngoài lo phần nhìn, lớp trong lo phần giữ, hai việc không thay cho nhau.
Với củ tươi thì ngược lại: củ cần thở, không được bọc kín. Gói quà củ tươi kiểu mộc là bọc giấy khô, xếp trong giỏ tre hay túi lưới, để chỗ mát. Bài này đi qua từng chất liệu gói hay dùng, cách phối, những lỗi khiến quà đẹp lúc trao mà hỏng lúc mở, và vài cách làm nhanh cho người phải gói nhiều phần.
Lớp trong: thứ quyết định sâm có còn khô khi tới tay người nhận
Túi hàn kín. Nếu mua sâm đã đóng túi hàn miệng ở cơ sở, giữ nguyên túi đó làm lớp trong. Đừng cắt ra đổ sang lọ thuỷ tinh cho đẹp rồi mới gói, vì mỗi lần mở là thêm một lần hơi ẩm lọt vào, và người nhận mất luôn nhãn gốc.
Túi zip dày. Nếu tự chia sâm thành phần nhỏ, dùng túi zip dày, loại có đáy đứng càng tốt. Ép bớt không khí trước khi kéo khoá. Túi mỏng loại dùng đựng đồ vặt thường không kín hẳn ở mép.
Gói hút ẩm. Một gói hút ẩm thực phẩm nhỏ đặt trong túi giúp lát khô giữ giòn lâu hơn, nhất là khi gửi về vùng ẩm hoặc tặng vào mùa nồm. Chọn loại dành cho thực phẩm, ghi rõ "không ăn được"; dặn người nhận để xa tầm tay trẻ nhỏ.
Lọ thuỷ tinh có nắp kín. Hợp cho quà trao tay, người nhận dùng ngay tại nhà. Lọ đẹp, nhìn thấy lát sâm bên trong. Nhưng lọ nặng, dễ vỡ, không hợp gửi xa. Lọ phải thật khô trước khi cho sâm vào; lọ vừa rửa còn hơi nước là đủ làm lát sâm ẩm.
Lớp ngoài: chất liệu mộc nào hợp hoàn cảnh nào
Lớp ngoài là chỗ thể hiện ý người tặng. Mỗi chất liệu có một vẻ riêng và một chỗ yếu riêng:
| Chất liệu | Vẻ ngoài | Hợp khi | Cần để ý |
|---|---|---|---|
| Giấy kraft và dây đay | Mộc, gọn, rẻ, dễ làm nhiều phần | Quà Tết, quà đồng nghiệp, quà gửi xa trong hộp | Giấy hút ẩm, phải có lớp trong kín |
| Hộp tre, hộp mây đan | Đẹp, có chất vùng quê, dùng lại được | Quà biếu người lớn, quà đối tác | Tre chưa xử lý kỹ dễ mốc trong mùa ẩm |
| Túi vải bố, vải thô | Mềm, dùng lại làm túi đi chợ | Quà trao tay, quà cho người trẻ | Không chống đè, sâm dễ vụn nếu chồng hàng |
| Hộp giấy cứng màu trơn | Lịch sự, chắc chắn | Quà doanh nghiệp, gửi qua giao hàng | Tránh hộp quá to so với lượng sâm |
| Lá chuối khô, bẹ ngô khô | Rất quê, gây ấn tượng | Quà trao tay ngay trong ngày | Lá khô dễ vỡ vụn, có thể mang ẩm, mốc; chỉ dùng trang trí bên ngoài |
Nếu chọn hộp tre hay mây, kiểm tra hộp khô, không có đốm mốc, không có mùi ẩm trước khi dùng. Nhiều hộp tre để lâu trong kho ẩm có mốc trắng ở các khe đan; cho sâm vào đó, dù có túi kín bên trong, người nhận mở ra vẫn thấy khó chịu.
Gói một phần quà lát khô bằng giấy kraft, từng bước
Cách dưới đây làm được ở nhà với vài dụng cụ đơn giản: giấy kraft, kéo, băng keo giấy, dây đay, một tấm thiệp nhỏ.
- Kiểm tra túi sâm: miệng hàn kín hoặc khoá zip đã kéo hết, có gói hút ẩm bên trong.
- Cắt giấy kraft rộng hơn túi sâm khoảng một gang tay mỗi chiều.
- Đặt túi sâm giữa tờ giấy, gập hai mép dài phủ lên nhau, dán băng keo giấy ở giữa.
- Gập hai đầu như gói bánh: ép hai bên vào thành hình tam giác rồi gập lên, dán lại.
- Quấn dây đay hai vòng chéo nhau, thắt nơ hoặc nút đơn giản; luồn thiệp dặn cách dùng vào dây.
- Nếu muốn, cài thêm một cành lá khô, một bông hoa sâm khô bên ngoài dây để trang trí.
- Nếu gửi xa, đặt cả gói vào hộp giấy cứng, chèn giấy vụn hoặc vải mềm cho không xê dịch.
Cả phần gói mất chừng vài phút một gói khi đã quen tay. Gói nhiều phần thì làm theo dây chuyền: cắt hết giấy trước, gói hết túi, rồi mới buộc dây và cài thiệp.
Gói củ sâm tươi: thoáng là trên hết
Củ sâm tươi vẫn đang sống và thở ra hơi nước. Bọc kín trong túi ni lông, nhất là lúc củ còn ướt sau khi rửa, hơi nước đọng lại, củ ở chỗ dập bắt đầu úng, rồi lan sang củ bên cạnh. Gói quà củ tươi vì vậy phải ngược với gói lát khô: không kín, không ướt, không chật.
Cách làm đơn giản: không rửa củ, chỉ phủi bớt đất nếu quá nhiều; quấn từng củ hoặc vài củ trong giấy khô, loại giấy thấm như giấy gói thực phẩm; xếp nhẹ vào giỏ tre, giỏ mây, hoặc túi lưới, lớp dưới cùng lót giấy. Không xếp chồng quá cao, củ dưới bị đè sẽ dập. Bên ngoài có thể buộc dây đay, cài thiệp như quà lát khô.
Củ tươi chỉ nên tặng khi người nhận nhận được trong vài ngày. Dặn họ mở ngay, củ nào có vết thâm mềm thì nấu trước hoặc bỏ phần đó, phần còn lại cho vào ngăn mát, dùng sớm. Nếu muốn giữ lâu hơn, sơ chế rồi cho ngăn đông, nhưng củ rã đông sẽ mềm hơn, hợp nấu hầm hơn là xào.
Những lỗi gói quà làm hỏng sâm
Đây là các trường hợp bên mình hay nghe kể lại sau khi người nhận mở quà:
- Đổ lát sâm vào hộp tre lót lá rồi gói kín. Lá khô và tre đều có thể mang ẩm; vài ngày sau lát sâm mềm, có mùi lá úa.
- Gói chung với cà phê rang xay không đóng kín. Sâm ám mùi cà phê, mất vị của củ.
- Đặt sâm cạnh chai mật ong trong cùng một hộp không ngăn. Chai rỉ một chút là dính cả túi, kiến bâu.
- Gói củ tươi trong túi kín cho "sạch". Củ úng sau một hai ngày, nhất là khi trời nóng.
- Hộp quá to, sâm xê dịch. Lát khô va đập thành vụn, người nhận mở ra thấy cả nhúm bột ở đáy túi.
- Bỏ nhãn gốc khi đóng lại. Người nhận không biết ngày sản xuất, hạn dùng, cơ sở làm; nếu cần hỏi bác sĩ cũng không có gì để đưa ra.
Hầu hết các lỗi này đến từ việc ưu tiên vẻ đẹp hơn công năng. Cách sửa chung: lớp trong lo giữ, lớp ngoài lo đẹp, và đừng để chất liệu trang trí chạm trực tiếp vào sâm.
Gói bột sâm, trà túi lọc và hoa sâm khô
Bột sâm. Bột hút ẩm nhanh hơn lát và vón cục khi gặp hơi nước. Giữ nguyên trong túi hoặc hũ gốc có nắp kín, thêm gói hút ẩm nếu túi chưa có. Không đổ bột sang lọ trang trí có nắp hở hay nút gỗ không khít. Khi gói, đặt hũ đứng thẳng, chèn chặt để nắp không bung.
Trà túi lọc. Hộp trà túi lọc vốn đã có bao bì in sẵn; gói mộc chỉ nên là một lớp giấy kraft hoặc túi vải bên ngoài, buộc dây và cài thiệp. Đừng bóc từng túi lọc ra xếp vào giỏ cho đẹp, vì túi lọc rời không có lớp bảo vệ, dễ ám mùi và ẩm.
Hoa sâm khô. Hoa khô rất giòn và dễ nát. Đựng trong túi zip có đáy đứng hoặc hũ nhỏ, không ép chặt, đặt lên trên cùng trong hộp quà để không bị đè. Màu đỏ sẫm của hoa nhìn qua túi trong là một điểm nhấn đẹp, nên để mặt túi trong hướng ra ngoài.
Phối nhiều dạng trong một hộp. Xếp vật nặng, cứng ở dưới (hũ bột, túi lát lớn), vật nhẹ, dễ vỡ ở trên (hoa khô, túi trà). Mỗi thứ một túi kín riêng, không đổ chung. Chèn giấy vụn hoặc vải mềm vào khe để hộp lắc không nghe tiếng xê dịch.
Gói nhiều phần cho đợt quà lớn
Khi phải gói vài chục phần quà cho cả họ hàng, cả phòng làm việc, hoặc cho khách của một sự kiện, cái khó là giữ đồng đều và không làm hỏng sâm trong lúc gói. Nên chuẩn bị một bàn sạch, khô, tránh chỗ có quạt thổi bụi hay gần bếp đang nấu. Gói vào ngày khô ráo nếu có thể; ngày mưa ẩm thì gói nhanh, mở túi lớn ra chia xong là đóng lại ngay.
Chia sâm theo cân hoặc theo số lát gần đều nhau cho từng túi, cho gói hút ẩm vào từng túi trước khi đóng. In sẵn thiệp dặn cách dùng hoặc viết một mẫu rồi photo, chỉ ký tên tay. Xếp các phần đã gói vào thùng các tông khô, không xếp ngay dưới sàn nhà dễ ẩm.
Nếu đợt quà phải để vài tuần mới trao, cất thùng ở chỗ thoáng, mát, không có nắng chiếu. Kiểm tra ngẫu nhiên vài túi trước ngày trao: mở ngửi, xem lát còn giòn không. Phần quà nào túi bị thủng, lát mềm thì giữ lại tự dùng, không đem tặng.
Gói mộc mà không sơ sài
Quà mộc dễ bị hiểu nhầm thành quà làm vội nếu thiếu vài chi tiết. Những thứ nhỏ giúp gói quà mộc trông chu đáo: mép giấy gấp phẳng, dây buộc chặt và đều, thiệp viết tay hoặc in gọn, có tên người nhận. Một bông hoa sâm khô màu đỏ sẫm cài ngoài dây vừa là điểm nhấn màu, vừa nói luôn món quà là gì mà không cần chữ.
Màu sắc nên giữ ở tông đất: nâu của giấy kraft, vàng nhạt của tre, trắng ngà của vải thô, thêm một điểm xanh lá hoặc đỏ sẫm. Tránh giấy bóng kính, nơ nhựa sặc sỡ vì phá mất vẻ quê của món quà và lại thêm rác cho người nhận.
Cuối cùng, hãy nghĩ tới lúc người nhận mở quà: họ có cần kéo giấy dễ dàng không, có phải cắt dây không, có tìm thấy thiệp không. Một gói quà đẹp mà người nhận phải loay hoay mới mở được là một gói quà chưa hoàn chỉnh.
Một chi tiết nữa hay bị quên là khả năng dùng lại. Hộp tre, túi vải, hũ sành sau khi hết sâm vẫn còn dùng được để đựng trà, đựng gia vị khô hay đồ lặt vặt trong bếp, nên chọn loại chắc chắn, không dán keo bẩn hay dán nhãn khó bóc. Người nhận dùng lại vỏ quà là thêm một lần nhớ tới người tặng. Ngược lại, lớp ngoài càng nhiều tầng giấy, xốp, nhựa thì càng thêm rác; gói mộc vốn đẹp ở sự gọn, nên dừng ở hai lớp: lớp trong giữ sâm khô, lớp ngoài giữ vẻ quê.
Câu hỏi thường gặp
Có nên gói lát sâm khô trực tiếp bằng giấy kraft không?
Không nên. Giấy kraft hút ẩm, lát sâm gói trực tiếp sẽ mềm đi sau vài ngày ẩm. Nên để sâm trong túi hàn kín hoặc túi zip dày có gói hút ẩm, rồi mới gói giấy kraft bên ngoài làm lớp trang trí.
Hộp tre đựng sâm có bị mốc không?
Có thể, nếu tre chưa được xử lý kỹ hoặc hộp để lâu trong kho ẩm. Trước khi dùng, kiểm tra hộp khô, không có đốm mốc ở khe đan, không có mùi ẩm. Sâm vẫn phải nằm trong túi kín, hộp tre chỉ là lớp ngoài.
Gói củ sâm tươi làm quà thế nào cho khỏi úng?
Không rửa củ, quấn giấy khô, xếp nhẹ trong giỏ tre hay túi lưới cho thoáng, không bọc kín ni lông, không xếp chồng cao. Để chỗ mát và trao trong vài ngày. Dặn người nhận mở ngay, củ nào thâm mềm thì nấu trước.
Gói hút ẩm để trong túi sâm có an toàn không?
Gói hút ẩm loại dành cho thực phẩm đặt trong túi kín là cách làm phổ biến. Gói phải còn nguyên, không rách, có ghi không được ăn. Dặn người nhận để xa tầm tay trẻ nhỏ và không cho gói hút ẩm vào nồi khi nấu.
Có nên cho lá chuối khô vào hộp quà sâm không?
Lá chuối khô, bẹ ngô khô chỉ nên dùng trang trí bên ngoài, không lót trực tiếp dưới lát sâm. Lá khô dễ vỡ vụn, có thể mang ẩm và mốc, làm sâm có mùi lá úa. Nếu thích, buộc một dải lá bên ngoài dây đay là đủ vẻ quê.
Gói quà sâm có cần giữ nhãn gốc không?
Nên giữ. Nhãn gốc cho người nhận biết cơ sở làm, ngày sản xuất, hạn dùng và cách bảo quản. Nếu người nhận cần hỏi bác sĩ, họ chỉ việc đưa túi ra. Gói lớp mộc bên ngoài túi có nhãn, đừng đổ sâm ra lọ khác bỏ mất nhãn.